ต่อยอดจาก
แนวคิดหลังรับช่วงหรือใช้รากบางส่วนจากแนวคิดก่อนหน้า
อ่านเป็นสายอิทธิพลหรือรากความคิด แต่ยังต้องดูหลักฐานในแต่ละเส้นแนวคิดไม่ได้เคลื่อนเป็นเส้นเดียว
แผนที่ความสัมพันธ์
หน้านี้ช่วยอ่านว่าแนวคิดการเรียนรู้เชื่อมกันอย่างไร เส้นแต่ละสีมีความหมายต่างกัน และลูกศรไม่ได้แปลว่าแนวคิดหนึ่งเป็นสาเหตุของอีกแนวคิดโดยอัตโนมัติ
วิธีอ่านแผนที่
ดูชนิดของเส้นก่อนตีความความสัมพันธ์
แผนที่นี้แยก “อิทธิพลทางประวัติศาสตร์”, “การต่อยอด”, “การโต้แย้ง”, “ความขนาน” และ “การนำไปใช้” ออกจากกัน เพื่อไม่ให้ความสัมพันธ์ทุกแบบถูกอ่านเหมือนเป็นเส้นสาเหตุเดียวกัน
- เริ่มจากสี/สัญลักษณ์: สีบอกชนิดความสัมพันธ์ ไม่ใช่ระดับความสำคัญ
- ดูทิศทางลูกศร: จากแนวคิดที่ถูกอ่านเป็นต้นทาง ไปยังแนวคิดที่สัมพันธ์ตามหลักฐานในคลัง
- อ่านรายละเอียดด้านล่าง: ทุกเส้นมีคำอธิบาย แหล่งรองรับ และระดับความมั่นใจ
Legend
เส้นแต่ละแบบหมายถึงอะไร?
ขยาย
แนวคิดหนึ่งขยายรายละเอียดหรือทำให้แนวคิดก่อนหน้าใช้งานเฉพาะขึ้น
เหมาะอ่านต่อเนื่องกัน แต่ไม่ใช่ทุกส่วนจะเหมือนกันโต้กลับ
แนวคิดหนึ่งเกิดจากการโต้กลับ วิจารณ์ หรือแก้ข้อจำกัดของอีกแนวคิด
อ่านเป็นความตึงเครียดทางความคิด ไม่ใช่แปลว่าอีกฝ่ายผิดทั้งหมดสังเคราะห์
แนวคิดหนึ่งรวมองค์ประกอบจากหลายสายเข้าด้วยกัน
ควรดูว่ารวมอะไร และตัดอะไรทิ้งเดินคู่ขนาน
แนวคิดสองสายคล้ายหรือเทียบกันได้ แต่ไม่ได้อ้างสายอิทธิพลโดยตรง
ใช้เทียบเลนส์การอ่าน ห้ามตีความว่าแนวหนึ่งทำให้เกิดอีกแนวหนึ่งถูกท้าทายโดย
แนวคิดหรือข้ออ้างถูกวิจารณ์หรือท้าทายด้วยหลักฐาน/ข้อโต้แย้ง
เหมาะอ่านเพื่อเห็นข้อจำกัด ความเข้าใจผิด หรือสถานะที่ยังถกเถียงนำไปใช้ใน
แนวคิดถูกนำไปใช้ในโมเดล เครื่องมือ การออกแบบ หรือบริบทปฏิบัติ
การนำไปใช้ไม่เท่ากับหลักฐานว่าทำงานได้ทุกสถานการณ์48 เส้น
Map view
ภาพรวม node + relationship
แกนซ้ายไปขวาคือช่วงเวลาโดยประมาณ ส่วนตำแหน่งแนวตั้งช่วยกระจายตระกูลแนวคิดให้อ่านเส้นง่ายขึ้น
กดชื่อแนวคิดเพื่อเปิดรายละเอียด
Relationship details
รายละเอียดเส้นทั้งหมด
↗ต่อยอดจาก
ไปยังประสบการณ์นิยมของล็อกLockean empiricismประสบการณ์นิยมยุโรปพัฒนาแนวคิดการเชื่อมความคิดอย่างเป็นระบบมากขึ้น
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังการเชื่อมโยงแบบธอร์นไดก์Thorndikean connectionismทั้งสองให้ความสำคัญกับประสบการณ์ แต่ต่างยุค วิธี และสถานะวิทยาศาสตร์
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังปฏิบัตินิยมและการเรียนผ่านประสบการณ์ของดิวอีDeweyan pragmatismทั้งคู่คัดค้านการสอนที่แยกจากประสบการณ์เด็ก แต่ Dewey ไม่รับ individualism แบบเดียวกับ Rousseau
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังการเรียนรู้อย่างมีความหมายของออซูเบลMeaningful reception learningแนว apperception และ prior knowledge คล้ายกันบางส่วนโดยไม่ควรถือว่าเป็นทฤษฎีเดียวกัน
↗ต่อยอดจาก
ไปยังวงจรการเรียนรู้จากประสบการณ์ของโคลบ์Kolb Experiential Learning CycleKolb นำ Dewey และนักคิดอีกหลายคนมาสังเคราะห์เป็นวงจรประสบการณ์
↗ต่อยอดจาก
ไปยังการเรียนรู้ด้วยการค้นพบของบรูเนอร์Discovery learninginquiry และประสบการณ์ของ Dewey เป็นรากหนึ่งของแนว discovery และ curriculum สมัยหลัง
+ขยาย
ไปยังการวางเงื่อนไขแบบการกระทำOperant conditioningงานผลตามหลังพฤติกรรมถูกพัฒนาต่อใน operant analysis
↗ต่อยอดจาก
ไปยังพฤติกรรมนิยมของวัตสันWatsonian behaviorismWatson ใช้งาน conditioning เป็นฐานส่วนหนึ่งของโครงการ behaviorism
+ขยาย
ไปยังการวางเงื่อนไขแบบการกระทำOperant conditioningSkinner พัฒนา radical behaviorism และ operant conditioning ที่ต่างจาก methodological behaviorism ของ Watson
!โต้กลับ
ไปยังการเรียนรู้แบบหยั่งเห็นของเกสตัลท์Gestalt insight learningGestalt คัดค้านการลดจิตและการเรียนเป็นองค์ประกอบย่อยเชื่อมต่อกันเท่านั้น
!โต้กลับ
ไปยังพฤติกรรมนิยมแบบมีจุดหมายของทอลแมนPurposive behaviorismTolman รักษาการวัดพฤติกรรมแต่เพิ่มจุดหมาย ความคาดหมาย และแผนที่ทางปัญญา
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังแบบจำลองการประมวลผลสารสนเทศInformation-processing modelscognitive maps ช่วยเปิดพื้นที่ให้ตัวแปรภายในก่อนการปฏิวัติการรู้คิด
↗ต่อยอดจาก
ไปยังการเรียนรู้ด้วยการค้นพบของบรูเนอร์Discovery learningBruner รับอิทธิพลจาก developmental constructivism แต่เสนอ representation และ curriculum ต่างออกไป
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังการเรียนรู้ตามสถานการณ์Situated learningทั้งสองให้ความสำคัญกับสังคมและเครื่องมือ แต่ situated learning มีเส้นทางทฤษฎีของตน
↗ต่อยอดจาก
ไปยังการเรียนรู้ด้วยการค้นพบของบรูเนอร์Discovery learningงานของ Bruner และเพื่อนร่วมงานพัฒนาแนว scaffolding ในบริบทที่ได้รับอิทธิพลจาก Vygotsky
+ขยาย
ไปยังทฤษฎีสคีมาSchema theoryschema อธิบายบทบาทของโครงความรู้เดิมในกระบวนการตีความและจำ
↗ต่อยอดจาก
ไปยังทฤษฎีภาระทางปัญญาCognitive Load TheoryCLT ใช้ข้อจำกัดความจำทำงานและบทบาทความจำระยะยาวเป็นฐาน
↗ต่อยอดจาก
ไปยังทฤษฎีการเรียนรู้ด้วยสื่อผสมCognitive Theory of Multimedia Learningmultimedia learning รวมข้อจำกัดการประมวลผลกับสมมติฐานช่องทางคำและภาพ
!โต้กลับ
ไปยังทฤษฎีการรู้คิดทางสังคมSocial Cognitive TheoryBandura แสดงว่าการสังเกตและกระบวนการรู้คิดเกินคำอธิบาย stimulus-response แบบแคบ
↗ต่อยอดจาก
ไปยังการเรียนรู้แบบกำกับตนเองSelf-Regulated Learningself-efficacy และ self-regulation เป็นฐานสำคัญของโมเดล SRL
↗ต่อยอดจาก
ไปยังการเรียนรู้ตามสถานการณ์Situated learningsociocultural attention to mediation เป็นหนึ่งในรากร่วมของการเรียนรู้ตามสถานการณ์
+ขยาย
ไปยังชุมชนนักปฏิบัติCommunities of PracticeCommunities of Practice ขยายการอภิปราย participation, identity และ practice
↗ต่อยอดจาก
ไปยังคอนสตรักชันนิซึมConstructionismPapert พัฒนาแนว constructivist ผ่านการสร้างสิ่งที่แบ่งปันได้และการใช้คอมพิวเตอร์
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังคอนสตรักชันนิซึมConstructionismทั้งคู่ให้ความสำคัญกับการลงมือและการสร้างปัญหาที่มีความหมาย
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังทฤษฎีการกำหนดตนเองSelf-Determination Theoryทั้งสองสนใจ autonomy และสภาพแวดล้อมสนับสนุน แต่ SDT มีโครงทดสอบเฉพาะกว่า
!โต้กลับ
ไปยังทฤษฎีการกำหนดตนเองSelf-Determination TheorySDT เสนอ basic needs ที่ไม่เรียงเป็นพีระมิดและทดสอบเชิงประจักษ์ต่างจาก Maslow
↗ต่อยอดจาก
ไปยังครุศาสตร์สตรีนิยมFeminist pedagogyนักการศึกษาสตรีนิยมจำนวนหนึ่งต่อยอด dialogue และ critique พร้อมเพิ่มเพศ ร่างกาย และ positionality
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังครุศาสตร์เชิงวิพากษ์ของเฟรเรFreirean critical pedagogyทั้งคู่เชื่อมการศึกษากับประชาธิปไตยและการลงมือ แต่บริบทและการวิเคราะห์อำนาจต่างกัน
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังคอนเน็กทิวิซึมConnectivismทั้งสองมองความรู้เกินตัวบุคคล แต่ connectivism เน้นเครือข่ายดิจิทัลและมีสถานะทฤษฎีที่ถกเถียง
×ถูกท้าทายโดย
ไปยังชุมชนนักปฏิบัติCommunities of Practiceงานวิจารณ์ connectivism ถามว่าสิ่งใหม่เกินกรอบ social/network learning เดิมเพียงใด
▣นำไปใช้ใน
ไปยังหลักการฝึกเรียกคืนRetrieval practiceretrieval practice ใช้กลไก encoding และ retrieval จาก memory research ในหลักการเรียนเฉพาะ
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังหลักการฝึกเรียกคืนRetrieval practiceการเรียกคืนสัมพันธ์กับความรู้เดิมและโครงสร้างคำถาม แต่ไม่ใช่ผลจาก schema เพียงอย่างเดียว
×ถูกท้าทายโดย
ไปยังทฤษฎีภาระทางปัญญาCognitive Load Theoryหลักฐานเรื่อง minimal guidance จำกัดการตีความ discovery learning แบบปล่อยผู้เริ่มต้นค้นเอง
×ถูกท้าทายโดย
ไปยังสมมติฐานจับคู่รูปแบบการสอนกับ learning stylesLearning-styles meshing hypothesisการนำ Kolb ไปจัดคนเป็น learning styles ถูกวิจารณ์และไม่รองรับ meshing prescription
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังทฤษฎีพหุปัญญาMultiple Intelligencesสองแนวคิดมักถูกผสมในโรงเรียน แต่กล่าวถึงคนละเรื่องและไม่มีฐานให้จับคู่การสอนตามประเภท
▣นำไปใช้ใน
ไปยังการออกแบบเพื่อการเรียนรู้ที่เป็นสากลUniversal Design for Learningทั้งสองใช้ร่วมใน instructional design ได้ แต่ taxonomy จัดเป้าหมาย ส่วน UDL ตรวจอุปสรรคและทางเลือก
↗ต่อยอดจาก
ไปยังการเรียนรู้แบบกำกับตนเองSelf-Regulated Learningแรงจูงใจแบบ internalized และ autonomy support ช่วยอธิบายเงื่อนไขของ self-regulation
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังทฤษฎีการกำหนดตนเองSelf-Determination Theoryself-efficacy และ basic needs เป็น construct ต่างกันที่ร่วมอธิบายแรงจูงใจได้
▣นำไปใช้ใน
ไปยังการออกแบบเพื่อการเรียนรู้ที่เป็นสากลUniversal Design for LearningUDL ใช้ scaffolding และเครื่องมือเข้าถึงได้ แต่ไม่ใช่ผลสืบตรงจาก Vygotsky เพียงคนเดียว
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังอนุกรมวิธานของบลูมBloom’s TaxonomyBloom เป็น taxonomy และไม่ใช่แผนผังกระบวนการความจำ แม้มักถูกใช้ร่วมในงานออกแบบ
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังชุมชนนักปฏิบัติCommunities of Practiceทั้งสองแนวให้ความสัมพันธ์และการมีส่วนร่วมเป็นแกน แต่เกิดจากประวัติทางความคิดต่างกันและไม่มีหลักฐานว่าแนวหนึ่งสืบตรงจากอีกแนวหนึ่ง
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังครุศาสตร์เชิงวิพากษ์ของเฟรเรFreirean critical pedagogyทั้งคู่เชื่อมการศึกษากับอำนาจและการเปลี่ยนสังคมในโลกหลังอาณานิคม แต่รายการนี้บันทึกความขนาน ไม่อ้างสายอิทธิพลโดยตรง
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังปฏิบัตินิยมและการเรียนผ่านประสบการณ์ของดิวอีDeweyan pragmatismNai Talim และ pragmatism ต่างเชื่อมประสบการณ์กับการศึกษา แต่จุดหมายทางการเมือง เศรษฐกิจ และจริยธรรมไม่เหมือนกัน
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังปฏิบัตินิยมและการเรียนผ่านประสบการณ์ของดิวอีDeweyan pragmatismทั้งสองวิจารณ์โรงเรียนที่แยกจากชีวิตและให้ความสำคัญกับประสบการณ์ แต่หลักฐานชุดนี้ยังไม่ใช้ยืนยันการส่งต่อแนวคิดโดยตรง
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังวิธีมอนเตสซอรีMontessori methodทั้งสองให้เสรีภาพภายใต้สภาพแวดล้อมและการดูแลของผู้ใหญ่ แต่ระบบ Among เน้นบทบาทเชิงสัมพันธ์ของครอบครัว โรงเรียน และชุมชนมากกว่า
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังข้อคิดการเรียนและการสอนของ Ibn KhaldunIbn Khaldun's pedagogy of gradual masteryงานของ Ibn Khaldun อยู่ในโลกวิทยาการอิสลามแต่เสนอการวิเคราะห์การสอนเฉพาะของตน จึงไม่ควรถูกลดเป็นตัวแทนของ adab ทั้งหมด
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังการเรียนรู้ตามสถานการณ์Situated learningทั้งสองอธิบายการเรียนผ่านการมีส่วนในกิจกรรมทางสังคม แต่ LOPI ระบุรูปแบบการจัดการความสนใจและความริเริ่มจากชุมชน Indigenous-heritage โดยเฉพาะ
∥เดินคู่ขนาน
ไปยังครุศาสตร์เชิงวิพากษ์ของเฟรเรFreirean critical pedagogyทั้งสองท้าทายอำนาจที่กำหนดว่าความรู้ใดมีคุณค่า แต่ Sankofa case นี้ยึดทุนวัฒนธรรมและการออกแบบร่วมในกานา ไม่ใช่การประยุกต์ Freire โดยอัตโนมัติ
ยังไม่มีเส้นความสัมพันธ์ชนิดนี้